Ana Sayfa » ACIPAYAM » Denizli Acıpayam Evlenme Düğün Gelenekleri / Görenekleri

Denizli Acıpayam Evlenme Düğün Gelenekleri / Görenekleri

Denizli Acıpayam Evlenme Adetleri / Gelenekleri / Görenekleri

EVLENME ADETLERİ VE DÜĞÜN EĞLENCELERİ

Ailelerin ömürlerinde görmek istedikleri en büyük mutluluklardan biri de evlatlarının mürüvetini görmektir. Bu nedenle, düğünler, yöremizde geleneklerin en çok uygulandığı törenler olmaktadır. Evlenme çağı erkeklerde, genelde askerden sonra, kızlarda ise 17-18 yaşlarında olmaktadır. Son yıllar da erkeklerin, ellerinin iş tutması beklenmektedir. Kız çocukları küçük yaştan itibaren çeyizlerini hazırlamaya başlarlar. Sandıklara nakış,örgü ve el işleri doldurulur. Başrolde anneler vardır, özenle kızlarının çeyizlerinin hazırlanmasını sağlarlar.

Eskiden yöremizde görücü usulü evlilik ağır basmakta idi. Ancak günümüzde sosyal yaşantının getirdiği gelişmeler neticesinde kız ve oğlanlar birbirlerini sıkça gördüğünden, daha rahat karar verebilmektedirler.

KIZ İSTEME VE SÖZ ALMA:

Evlenecek çağa gelmiş oğlanlar, evleneceği kızı çoğunlukla yörede yapılan eğlence ve törenlerde görerek belirler. Kızı beğenen oğlan, annesine durumu uygun bir dille anlatır ve kızın istenmesini talep eder. Eğer ailede istenecek kız tespit edilmediyse yakınlara ve akrabalara haber salınmak suretiyle oğlana eş aranmaya başlanır. Uygun bir aday bulunduğu zaman, oğlan evi tarafından gerekli inceleme yapılır. Bu esnada dikkat edilen hususlar kızın ailesinin maddi durumu, yöredeki iyi halleri ve kızın tertip, düzeni ile fiziki durumudur. Bütün bu hususlar, aracı olarak görevlendirilen bir tanıdık ya da akraba tarafından öncelikle tetkik edilerek bir karara varılır. Kız evine giderek bu hususları inceleyen aracı (görücü) eğer kızın davranışlarını beğenmediyse kızdan vazgeçilir. Eğer beğenildiyse misafir olarak gidilmek üzere kız evine haber salınır. Bu arada kız tarafı da aynı çerçevede oğlan hakkında gerekli incelemeyi yapar. Eğer araştırma sonucunda olumlu hükme varıldıysa, oğlan tarafının misafirlik talebi uygun bulunur. Olumlu hükme varmadı ise talebi reddeder.

Yöremizde oğlan evinin, kız evine istemeye gitmesine “dünürcü” tabir edilir. Aracılar tarafından gerekli girişimler yapılıp pürüzler giderildikten sonra oğlan evinin yakınlarından bir kimse tarafından iletilen “Size hayırlı bir iş için geleceğiz” talebine “Buyrun gelin” diyerek davet ederler. Oğlan evinden bir topluluk kız evine gelir. Kızın verileceği haberi önceden alındığı için söz uzatılmadan “Allah’ın emri Peygamberin kavli” ile kız istenir. Kız tarafının söz keseni ise ya düşünmek için süre ister. ”Kız evi naz evi” hesabıyla birkaç kere gidilip, gelinir, ya da “Büyüklerimizin uygun bulduğunu, biz de uygun bulduk” diyerek sözü keser. Bundan sonra adet üzere işlemeli mendil oğlan evine verilir. Oğlan evi de “Bohça” denilen mendil, çorap, kolonya, vb. eşyaların bulunduğu hediyeleri kız evine bırakır. Böylece resmen söz kesilmiş olur. Söz kesilmesinin ardından o kızı başka bir aile istemez.

NİŞAN TAKILMASI:

Söz kesilmesinin ardından da kız evi ve oğlan evi arasında görüşmeler devam eder. Eğer sözlülük uzun sürecekse arada yapılan anlaşmaya göre kız ve oğlan evinden aileler toplanarak eşya görmeye gidilir. Bu arada kız evi oğlana giyim, giyecek ve hediye alır, oğlan evi de kıza gerekli eşyaları alır. Her iki tarafın durumuna göre karşılıklı olarak yakın akrabalara da giyecek alınabilmektedir. Ayrıca takı olarak kıza, durumuna göre zincir, bilezik, kolye, beşibirlik, gerdanlık, saat, küpe gibi eşyalar anlaşmaya göre alınmaktadır.

Nişan için kız evi günlerce öncesinden hazırlıklara başlar. Kız evi ve oğlan evinin komşu ve akrabaları davet edilir. Keşkek dövülür, çerezler hazırlanır, kız evinin oğlan evine göndereceği baklavalar yaptırılır. Nişan çalgılı olabildiği gibi, kadınların def ve sini çalarak kendi aralarında da olabilmektedir. Akşam namazından sonra önce erkekler, sonra kadınlar kız evine gelirler. Erkekler ve kadınlar ayrı odalara alınırlar. Kadınlar tarafından takılar geline takılır.

Yüzükler yaşlılar ya da sevilen sayılan kişiler tarafından takılmaktadır.

DÜĞÜN HAZIRLIKLARI:

Yöremizde düğünün ağırlığı oğlan evindedir. Düğün günü kararlaştırılması üzerine kız ve oğlan evi bütün hazırlıklarını tamamlarlar. Karşılıklı olarak bütün yakınlara çorap, mendil, gömlek ve kumaş gibi hediyeler alınır. Ev eşyası olarak alınacak eşyalar kararlaştırılarak eksikler tamamlanır. Genelde ev iş eşyalar kız evi tarafından hazırlanmaktadır.

Oğlan evi hem kız evinin hem de kendisinin vereceği yemek için gerekli un, bulgur, et gibi yemeklik malzemeleri temin ederek kız evine gönderir. Bu unlar düğünden 1-2 gün önce komşular tarafından ekmek edilerek oğlan ve kız evinin ekmekleri hazırlanır. Düğünde verilecek yemekte gereken sini, tabak, çatal, kaşık, çul gibi malzemeler de önceden çevreden toplanarak,düğün yemeğini pişirecek aşçılar bulunur. Eşe dosta okular (davetiye) gönderilir. Mendil, havlu, kibrit, gömlek, kumaş gibi eşyalar “oku” olarak verilir. Oku işini genelde genç kız yada delikanlılar yapmaktadır.

Düğün yemekleri olarak yöremizde; pirinç çorbası, keşkek, kuru fasulye, nohut, pilav, dolma, kavurma tatlı olarak da; baklava, irmik helvası, hoşaf yapılmaktadır. Düğün keşkeği yine gençler tarafından dibekte dövülerek çalgı eşliğinde kız ve oğlan evine götürülmektedir.

DÜĞÜN:

Yöremizde düğünler genellikle sonbahar ve kış aylarında olmakla birlikte,gurbetçilerin düğünleri ise izinlerine göre belirlendiğinden yaz aylarına tesadüf etmektedir. Düğünler genellikle Cuma başlar ve Pazar günü biter. Düğün süresince düzenin sağlanması ve damada yardımcı olmak üzere damat, kendisine bir sağdıç seçer. Sağdıç düğün boyunca damadın en büyük yardımcısı ve akıl hocası olarak görev yapar. Sağdıçlık ölünceye kadar sürecek özel bir dostluk ve birliktelik anlamına gelmektedir. Düğünün başlamasına bir gün kala kız evinden bayraklık kumaş veya bez alınır. Oğlan evi tarafından seçilen bir kişi “bayraktar” olarak görevlendirilir. Bayraktar baştan sona düğünün organize edilmesini sağlar ve gençlerin önderi olarak görev yapar. Düğün evine bayrak asıldığı gün düğün başlamaktadır. Düğünler genellikle “tam çalgı” denilen yöresel müzik gruplarının eşliğinde yapılır. Çalgı üç gün boyunca gece geç saatlere kadar çalınmakta ve eğlenceler sürdürülmektedir. Bu arada değişik eğlence ve adetler yerine getirilir.

İlçemizde düğünün ilk gününe “kapma günü” denir ve kapma yarışı yapılır. Aynı gün oğlan evinde çalgılar çalmakta, türküler söylenmekte ve çalgı önünde mahalli oyunlar oynanmaktadır.

Düğünün ikinci günü sabah çalgılarla başlar, hem kız hem de oğlan evinde davetlilere yemek verilir. Öğleden sonra çalgı eşliğinde oyunlar oynanarak kız evine “Bayraklık” almaya gidilir. Oğlan evinden gelenler, kız evinde bir süre davul önünde oynarlar. Daha sonra topluca köyün meydanında “Güvey donatması” denilen tören yapılır. Yere serilen bir halı veya hasırın önünde damat ve sağdıç yan yana durur, misafirlerde çevrelerine sıralanırlar. Hocanın dualarını okumasının ardından köylüler damat ve sağdıca para takarlar.

Düğünün ikinci günü akşamı oğlan evinde, erkeklerin katıldığı ”Maşala”, kız evinde kadınların katıldığı “Kına gecesi” denilen eğlenceler düzenlenir. Maşalada ortaya yakılan ateşin etrafında erkekler türküler söyler, oyunlar oynar, “seyirlik oyunlar” yapılır. Gece geç saatlere kadar bu eğlenceler bayraktarın öncülüğünde devam ettirilir.

Kız evinde ise; kadınların katıldığı kına eğlenceleri yapılır. Burada da kadınlar arasında yöresel oyunlar oynanır, “Seyirlik oyunlar” yapılır,kına türküleri ile maniler söylenir. Gecenin geç saatlerinde oğlan evinden gelen kınanın, gelinin eline yakılmasına geçilir. Ortaya oturtulan gelinin duvağı örtülür, etrafı kadın ve kızlarla çevrilir. Burada “Gelin ağlatması” denilen mani, türkü ve ağıtlar söylenerek gelin ağlatılmaya çalışılır. Daha sonra gelinin eline ve ayaklarına kına yakılır.

Yöremizde oğlanlara da kına yakılır. Geceye katılan gençler, halka yaparak damat ortaya oturtulur. Kına türküleri eşliğinde damada kına yakılır.

Düğünün üçüncü günü gelin alma günüdür. Erken saatlerde davulların çalmasıyla düğün başlatılır. Oğlan evinden,damadın arkadaşları gelinin çeyizini almak üzere, çalgı ile kız evine giderler. Kız evinden çeyiz alınarak taşıtlara yüklenir. Burada bir süre davul önünde oynanır. Ayrıca oğlan evinden bahşiş alınmadan,çeyiz verilmez. Çeyizler, çalgılar eşliğinde gelin evine getirilir. Kız evinden gelen kadınlar gelinin çeyizlerini eve yerleştirirler.

Kız evinden birkaç kadın damadın giyimi,kuşam ve eşyalarını oğlan evine götürür. Oğlan ve arkadaşları toplu olarak hamama gider. Burada yıkanıp eğlenerek damadı giydirirler. Daha sonra “damat traşı” için berber çağırılır.

Öğleden sonra oğlan evinden gelin alayı düzülür. Gelin alayı bayraktarın önderliğinde, çalgılar eşliğinde zaman zaman durup oyunlar oynanarak kız evine gidilir. Kız evinin önünde oyunlar oynanırken damat ve kayınbaba gelini almak için içeri girer. Kız evine kapıyı açmaları için bahşişler verilir. Gelinin babası, gelinin beline bilezik takılı kırmızı kurdele bağlar. Ailesi ile vedalaşan gelin babası tarafından ata veya arabaya bindirilir. Gelin alayı geldiği yolun aksi istikametinden, çalgı eşliğinde oyunlar oynayarak gelin gezmesi yapar.Bu arada yol boyunca gençler tarafından yol kesilerek bahşiş alınır. Gelin arabadan indirilir, bu arada gelinin başından şeker, para, nohut, üzüm gibi şeyler bereket getirmesi için serpilir.

Damat odada sandığın üzerine oturtulan gelinin duvağını açmak için “yüz görümlüğü” denilen bir hediye takar. Daha sonra dışarı çıkarak davulun önünde zeybek oyunu oynar, bu oyundan sonra düğün bitmiştir, herkes dağılır. Damat ve arkadaşları yatsı namazına kadar eve uğramazlar.

Yatsı namazını arkadaşları ile birlikte kılan damat, imamı da alarak eve gelir. Evde hocanın dua etmesinden sonra,dini nikah merasimi yapılır. Nikahın ardından damat,arkadaşları tarafından gerdeğe sokulurken,sırtı da yumruklanır. Damat gerdekten önce 2 rekat namaz kılar. Kız evinden gelen tavuklu pilav, etli pilav ile yemeği gelinle birlikte yerler.

Gelin alımının ertesi günü, damatla gelin erkenden kalkıp, anne ve babalarının ellerini öperler.

Not:
Yukarıdaki metin Acıpayam Belediyesi web sitesinden alınmıştır. (09.03.2015)

DENİZLİ / ACIPAYAM SAYFALARI
Denizli Acıpayam Evlenme Adetleri / Gelenekleri / Görenekleri

(Bu sayfa daha önce 1.633 defa okunmuştur.)